Kurzajki, powszechnie znane jako brodawki, to nieprzyjemne zmiany skórne, które mogą pojawić się w różnych miejscach na ciele, ale najczęściej lokalizują się na dłoniach i stopach. Ich powstawanie jest ściśle związane z infekcją wirusową, konkretnie z wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV). Te maleńkie, często nieestetyczne narośla są wynikiem działania wirusa, który wnika w naskórek i powoduje jego nadmierny rozrost. Warto zrozumieć, że kurzajki nie pojawiają się z dnia na dzień bez przyczyny; zawsze stoją za nimi czynniki wirusowe, choć podatność na zakażenie i tempo rozwoju zmian może być zróżnicowane u poszczególnych osób.
Głównym sprawcą kurzajek jest wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), który istnieje w kilkuset odmianach. Niektóre typy HPV są odpowiedzialne za powstawanie brodawek skórnych, podczas gdy inne mogą prowadzić do rozwoju zmian w obrębie błon śluzowych, a nawet mieć potencjał onkogenny. W kontekście kurzajek skórnych, mówimy zazwyczaj o typach HPV, które preferują namnażanie się w komórkach naskórka, wywołując jego hiperplazję, czyli nadmierne dzielenie się komórek. Efektem tego procesu jest charakterystyczny, grudkowaty wygląd kurzajki.
Kluczowym czynnikiem w rozwoju kurzajek jest kontakt z wirusem. HPV jest bardzo zaraźliwy i może przenosić się poprzez bezpośredni kontakt skóra do skóry, a także przez pośredni kontakt z zakażonymi powierzchniami. Miejsca takie jak baseny, siłownie, szatnie, a nawet wspólne ręczniki czy obuwie, mogą stanowić potencjalne źródło infekcji. Wirus potrzebuje drobnych uszkodzeń naskórka, aby móc wniknąć do organizmu. Nawet niewielkie skaleczenia, otarcia czy pęknięcia skóry tworzą bramę dla wirusa.
Mechanizm powstawania kurzajki polega na tym, że wirus HPV, po wniknięciu do komórek naskórka, integruje swój materiał genetyczny z materiałem komórki gospodarza. Następnie zaczyna „programować” komórkę do produkcji większej liczby cząstek wirusowych, jednocześnie stymulując ją do niekontrolowanego podziału. To właśnie nadmierna proliferacja komórek naskórka prowadzi do powstania widocznej brodawki. Proces ten może trwać od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy, co tłumaczy, dlaczego kurzajki nie pojawiają się natychmiast po kontakcie z wirusem.
Ważne jest, aby podkreślić, że nie każdy kontakt z wirusem HPV prowadzi do powstania kurzajki. Układ odpornościowy zdrowej osoby jest w stanie skutecznie zwalczyć infekcję, zanim zdąży ona objawić się zmianami skórnymi. Jednak w przypadku osłabionej odporności, na przykład w wyniku choroby, stresu, niedoboru witamin lub przyjmowania leków immunosupresyjnych, wirus może łatwiej się rozwijać i manifestować w postaci brodawek. Dlatego też, osoby z obniżoną odpornością są bardziej podatne na zakażenie i częściej borykają się z nawracającymi kurzajkami.
Główne przyczyny pojawiania się kurzajek na skórze
Główną i niezaprzeczalną przyczyną powstawania kurzajek jest infekcja wywołana przez specyficzne typy wirusa brodawczaka ludzkiego, potocznie nazywanego HPV. Ten wirus jest niezwykle powszechny w środowisku i może przetrwać na różnych powierzchniach, czekając na sprzyjające warunki do infekcji. Zakażenie nie jest natychmiastowe; zazwyczaj wymaga bezpośredniego kontaktu z zainfekowaną skórą lub przedmiotami, które miały kontakt z wirusem. Wirus preferuje miejsca, gdzie skóra jest uszkodzona, choć może również wnikać przez zdrowe, ale wilgotne obszary naskórka.
Wirus HPV przenosi się na kilka sposobów. Najczęściej dochodzi do tego poprzez bezpośredni kontakt z osobą zakażoną, zwłaszcza gdy na jej skórze widoczne są aktywne brodawki. Dotknięcie kurzajki, a następnie dotknięcie własnej skóry, może spowodować przeniesienie wirusa. Równie częstym mechanizmem jest kontakt pośredni, na przykład poprzez dzielenie się ręcznikami, obuwiem, czy korzystanie z publicznych pryszniców, basenów i siłowni. W wilgotnym i ciepłym środowisku wirus może przetrwać dłużej, zwiększając ryzyko zakażenia. Na przykład, w szatniach, gdzie wiele osób chodzi boso, ryzyko złapania wirusa jest podwyższone.
Uszkodzenia naskórka stanowią kluczową „bramę” dla wirusa HPV. Drobne skaleczenia, zadrapania, pęknięcia skóry, a nawet otarcia spowodowane niewygodnym obuwiem, ułatwiają wirusowi wniknięcie w głębsze warstwy skóry. Kiedy skóra jest nienaruszona, stanowi skuteczną barierę ochronną. Jednak uszkodzony naskórek pozwala wirusom łatwiej przedostać się do komórek macierzystych, gdzie mogą się namnażać i wywoływać nieprawidłowy wzrost tkanki. Dlatego osoby, które często mają do czynienia z drobnymi urazami skóry, na przykład pracownicy fizyczni czy sportowcy, mogą być bardziej narażone.
Czynniki sprzyjające rozwojowi kurzajek obejmują również stan układu odpornościowego. Osoby z osłabioną odpornością, na przykład z powodu chorób przewlekłych, terapii antybiotykowej, chemioterapii, czy też w wyniku stresu i niewłaściwej diety, mają mniejszą zdolność do zwalczania infekcji wirusowych. W takich przypadkach wirus HPV może łatwiej się rozwijać i manifestować jako kurzajki. Niektóre badania sugerują również, że pewne predyspozycje genetyczne mogą wpływać na podatność organizmu na zakażenie HPV i powstawanie brodawek.
Warto zaznaczyć, że kurzajki mogą pojawiać się w różnych miejscach, w zależności od typu wirusa i sposobu zakażenia. Na dłoniach i stopach najczęściej występują brodawki zwykłe, ale mogą pojawić się również brodawki płaskie (szczególnie na twarzy i rękach) lub brodawki mozaikowe (na stopach, wyglądające jak skupisko drobnych zmian). Samoistne usunięcie kurzajki jest możliwe, ale proces ten może trwać miesiącami lub nawet latami, a wirus może w międzyczasie rozprzestrzeniać się na inne obszary skóry.
Czynniki środowiskowe sprzyjające powstawaniu kurzajek
Nadmierna wilgotność skóry jest kolejnym czynnikiem środowiskowym, który ułatwia wniknięcie wirusa HPV. Kiedy skóra jest stale narażona na wilgoć, na przykład przez długotrwałe noszenie nieprzewiewnego obuwia, czy przez potliwość stóp, jej bariera ochronna może zostać osłabiona. Wilgotny naskórek staje się bardziej podatny na uszkodzenia mechaniczne i mikrourazy, które z kolei tworzą idealne wejście dla wirusa. Dlatego osoby aktywne fizycznie, które intensywnie się pocą, lub osoby pracujące w warunkach podwyższonej wilgotności, mogą być bardziej narażone na zakażenie.
Bezpośredni kontakt z zainfekowanymi powierzchniami jest jednym z najczęstszych sposobów przenoszenia wirusa HPV. Chodzenie boso po podłogach w miejscach publicznych, takich jak wspomniane już baseny czy siłownie, zwiększa ryzyko kontaktu z wirusem obecnym na tych powierzchniach. Podobnie, korzystanie ze wspólnych ręczników, klapek czy innych przedmiotów osobistego użytku, może prowadzić do przeniesienia wirusa od innej osoby. Nawet dotknięcie poręczy, uchwytów czy innych przedmiotów, które miały kontakt z osobą zakażoną, może skutkować przekazaniem wirusa.
Należy również zwrócić uwagę na kontakt z przedmiotami, które mają bezpośredni kontakt ze skórą osoby zakażonej. Na przykład, jeśli ktoś z aktywnymi kurzajkami na dłoniach dotyka klawiatury komputera, uchwytu drzwi czy telefonu, może zostawić na nich wirusy. Kolejna osoba, która następnie dotknie tych przedmiotów, a potem swoich oczu, nosa, ust, lub uszkodzonej skóry, może się zarazić. Dlatego ważne jest utrzymanie odpowiedniej higieny osobistej, zwłaszcza w miejscach publicznych.
Warto podkreślić, że wirus HPV jest bardzo powszechny i wiele osób jest jego nosicielami, nawet nie wiedząc o tym, ponieważ ich układ odpornościowy skutecznie go zwalcza i nie dochodzi do rozwoju widocznych brodawek. Jednakże, w sprzyjających warunkach środowiskowych, osłabiona odporność lub obecność mikrourazów skóry, ryzyko rozwoju kurzajek znacząco wzrasta. Dlatego świadomość potencjalnych źródeł zakażenia i stosowanie podstawowych zasad higieny może pomóc w zapobieganiu infekcjom wirusowym skóry.
Rola układu odpornościowego w walce z wirusem kurzajek
Układ odpornościowy człowieka odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu powstawaniu kurzajek oraz w walce z infekcją wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). W większości przypadków, gdy wirus HPV dostaje się do organizmu, komórki układu odpornościowego, takie jak limfocyty T, rozpoznają go jako obcego intruza. Następnie uruchamiają odpowiednią reakcję immunologiczną, mającą na celu zniszczenie zainfekowanych komórek i neutralizację wirusa. W zdrowym organizmie ta odpowiedź jest zazwyczaj wystarczająco silna, aby zapobiec rozwojowi widocznych zmian skórnych.
Jednakże, w sytuacjach, gdy układ odpornościowy jest osłabiony, wirus HPV ma większą szansę na skuteczne namnażanie się w komórkach naskórka. Osłabienie odporności może wynikać z wielu czynników, takich jak choroby przewlekłe (np. cukrzyca, HIV/AIDS), przyjmowanie leków immunosupresyjnych (stosowanych po przeszczepach narządów lub w leczeniu chorób autoimmunologicznych), długotrwały stres, niedobory żywieniowe, brak wystarczającej ilości snu, czy też wiek (bardzo młode dzieci i osoby starsze często mają słabszą odporność). W takich przypadkach, nawet jeśli wirus zainfekuje skórę, organizm może nie być w stanie skutecznie go zwalczyć, co prowadzi do rozwoju kurzajek.
Proces powstawania kurzajki jest w istocie wynikiem nierównowagi między siłami wirusa a reakcją obronną organizmu. Wirus HPV „oszukuje” komórki naskórka, nakłaniając je do nadmiernego podziału i tworzenia brodawki. Komórki te stają się tym samym fabrykami wirusa. Układ odpornościowy stara się powstrzymać ten proces, wysyłając komórki odpornościowe do miejsca infekcji. Czasami udaje mu się zwalczyć infekcję, co prowadzi do samoistnego zaniku kurzajki po pewnym czasie. Zjawisko to jest wynikiem aktywacji komórek odpornościowych, które rozpoznają i niszczą zainfekowane komórki.
Podatność na zakażenie HPV i powstawanie kurzajek może być również zróżnicowana indywidualnie. Niektórzy ludzie są genetycznie predysponowani do silniejszej lub słabszej odpowiedzi immunologicznej na konkretne typy wirusa HPV. Może to oznaczać, że jedni będą łatwiej łapać kurzajki i będą one szybciej się rozwijać, podczas gdy inni będą odporni nawet na liczne kontakty z wirusem. Ta indywidualna zmienność podkreśla złożoną interakcję między czynnikiem zakaźnym a mechanizmami obronnymi organizmu.
Wspieranie prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego jest zatem kluczowe nie tylko dla ogólnego zdrowia, ale także dla profilaktyki i leczenia kurzajek. Zdrowa dieta bogata w witaminy i minerały, regularna aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu i unikanie nadmiernego stresu to podstawowe czynniki, które pomagają utrzymać siły obronne organizmu na wysokim poziomie. W przypadku nawracających lub opornych na leczenie kurzajek, warto skonsultować się z lekarzem, który może zlecić badania w celu wykluczenia innych przyczyn osłabienia odporności.
Jak dochodzi do przenoszenia się wirusa HPV na skórę
Przenoszenie się wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), który jest sprawcą kurzajek, odbywa się przede wszystkim poprzez kontakt z zakażonymi komórkami naskórka. Wirus ten jest niezwykle powszechny i potrafi przetrwać w środowisku, co ułatwia jego rozprzestrzenianie. Zrozumienie mechanizmów przenoszenia jest kluczowe dla zapobiegania infekcji i uniknięcia nieprzyjemnych zmian skórnych, jakimi są kurzajki. Warto podkreślić, że sama obecność wirusa nie zawsze oznacza natychmiastowe pojawienie się kurzajki; często wymaga to sprzyjających warunków.
Jednym z najczęstszych sposobów zarażenia jest bezpośredni kontakt skóra do skóry. Kiedy osoba mająca kurzajkę dotyka swojej skóry, a następnie dotyka innej osoby, może dojść do przeniesienia wirusa. Dotyczy to sytuacji, gdy na skórze osoby zakażonej znajdują się aktywne zmiany, które wydzielają wirusy. Ten rodzaj kontaktu jest szczególnie częsty w bliskim otoczeniu, na przykład w rodzinie, ale może również wystąpić podczas sportów kontaktowych. Wirus potrzebuje jedynie drobnego uszkodzenia naskórka, aby móc wniknąć do organizmu.
Kolejnym istotnym kanałem transmisji jest kontakt pośredni, czyli poprzez zakażone przedmioty i powierzchnie. Wirus HPV potrafi przetrwać przez pewien czas poza organizmem żywiciela, zwłaszcza w wilgotnym i ciepłym środowisku. Miejsca publiczne, takie jak baseny, siłownie, sauny, szatnie, a także wspólne łazienki, są idealnymi przykładami takich środowisk. Chodzenie boso po podłogach w tych miejscach, korzystanie z wspólnych ręczników, mat do ćwiczeń czy sprzętu, może prowadzić do kontaktu z wirusem. Na przykład, na wilgotnej podłodze pod prysznicem wirus może przetrwać nawet kilka godzin.
Mikrourazy skóry stanowią kluczowy czynnik ułatwiający infekcję. Nawet niewielkie skaleczenia, otarcia, pęknięcia naskórka, czy suchość skóry mogą stanowić otwartą „bramę” dla wirusa HPV. Kiedy bariera ochronna skóry jest naruszona, wirus ma łatwiejszy dostęp do komórek naskórka, gdzie może się namnażać i wywoływać nieprawidłowy wzrost tkanki. Dlatego też osoby z problemami skórnymi, takimi jak egzema, czy osoby pracujące fizycznie, narażone na częste drobne urazy, mogą być bardziej podatne na zakażenie.
Wirus HPV jest bardzo zróżnicowany, istnieje wiele jego typów, a każdy z nich może preferować inne obszary skóry lub błon śluzowych. W kontekście kurzajek skórnych, mówimy zazwyczaj o typach wirusa, które atakują naskórek, powodując jego nadmierny wzrost. Niektóre typy HPV mogą być przenoszone również drogą płciową, prowadząc do rozwoju brodawek narządów płciowych, ale skupiamy się tutaj na kurzajkach skórnych, które pojawiają się na dłoniach, stopach, łokciach czy kolanach. Ważne jest, aby pamiętać, że samo zakażenie nie jest równoznaczne z pojawieniem się widocznej kurzajki; układ odpornościowy często radzi sobie z infekcją, zanim ta zdąży się rozwinąć.
Długość inkubacji wirusa HPV i powstawanie kurzajek
Okres inkubacji wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), czyli czas od momentu zakażenia do pojawienia się pierwszych widocznych objawów w postaci kurzajki, może być dość zróżnicowany. Zazwyczaj trwa on od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy. Średnio przyjmuje się, że pierwsze zmiany mogą pojawić się po około 2 do 6 miesięcy od momentu kontaktu z wirusem, jednak ten okres może być krótszy lub dłuższy, w zależności od indywidualnej reakcji organizmu i typu wirusa.
Po wniknięciu wirusa HPV do komórek naskórka, rozpoczyna się proces jego namnażania. Wirus integruje swój materiał genetyczny z DNA komórek gospodarza i zaczyna je „programować” do nadmiernego podziału. Ten etap, choć aktywny, nie jest jeszcze widoczny na zewnątrz. Komórki dzielą się znacznie szybciej niż zazwyczaj, co prowadzi do powstania nieprawidłowej tkanki. To właśnie ten proces proliferacji komórek jest podstawą powstawania kurzajki.
Mechanizm powstawania kurzajki polega na tym, że wirus HPV stymuluje komórki naskórka do produkcji keratyzny, czyli białka tworzącego zewnętrzne warstwy skóry. Nadmierna produkcja keratyzny i przyspieszony podział komórek prowadzą do powstania charakterystycznego, wypukłego lub płaskiego narośla. Wirus może pozostawać uśpiony w komórkach przez długi czas, a aktywować się dopiero wtedy, gdy odporność organizmu zostanie osłabiona. Może to tłumaczyć sytuacje, gdy kurzajki pojawiają się nagle, po okresie stresu lub choroby.
Kluczowym czynnikiem wpływającym na długość inkubacji i szybkość rozwoju kurzajek jest stan układu odpornościowego. Osoby z silnym systemem immunologicznym mogą skutecznie zwalczyć infekcję, zanim wirus zdąży spowodować widoczne zmiany. W takich przypadkach wirus może być obecny w organizmie, ale nie manifestuje się jako kurzajka, lub zmiany pojawiają się w bardzo niewielkiej liczbie i szybko zanikają. Natomiast u osób z osłabioną odpornością, wirus ma więcej czasu i możliwości na rozwój, co może skutkować szybszym pojawieniem się i większą liczbą kurzajek.
Warto również wspomnieć o różnorodności typów wirusa HPV. Niektóre typy są bardziej agresywne i mogą prowadzić do szybszego rozwoju brodawek, podczas gdy inne są łagodniejsze. Lokalizacja kurzajki również może mieć znaczenie. Na przykład, kurzajki na stopach, często narażone na ucisk i tarcie, mogą rozwijać się inaczej niż te na dłoniach. Zrozumienie, że kurzajki są wynikiem infekcji wirusowej o zmiennym okresie inkubacji, pozwala lepiej podejść do kwestii profilaktyki i leczenia, unikając niepotrzebnego niepokoju związanego z czasem ich pojawienia się.
Różne typy kurzajek i ich przyczyny powstawania
Choć potocznie wszystkie brodawki skórne nazywamy kurzajkami, warto wiedzieć, że istnieje kilka ich rodzajów, a każdy z nich może być spowodowany przez nieco inne typy wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) lub występować w specyficznych lokalizacjach, co wpływa na ich wygląd i sposób powstawania. Zrozumienie tych różnic jest pomocne zarówno w diagnostyce, jak i w doborze odpowiedniej metody leczenia, ponieważ skuteczność poszczególnych terapii może zależeć od rodzaju kurzajki.
Najczęściej spotykanym typem są brodawki zwykłe, potocznie nazywane kurzajkami. Zazwyczaj pojawiają się na palcach rąk, dłoniach, a także na łokciach i kolanach. Mają one charakterystyczny, szorstki, grudkowaty wygląd i często są lekko wypukłe. Ich powstawanie jest zazwyczaj związane z typami HPV, które preferują skórę na tych obszarach. Często pojawiają się tam, gdzie skóra jest uszkodzona lub sucha, co ułatwia wirusowi wniknięcie.
Innym często występującym rodzajem są brodawki stóp, zwane również kurzajkami podeszwowymi. Lokalizują się one na podeszwach stóp, gdzie mogą być bardzo bolesne, szczególnie podczas chodzenia, ze względu na nacisk. Mogą przybierać formę pojedynczych, twardych narośli, lub tworzyć grupy zwane brodawkami mozaikowymi. Często są pokryte zrogowaciałym naskórkiem, co sprawia, że trudniej je odróżnić od odcisków. Ich powstawanie jest związane z wirusami HPV, które preferują wilgotne środowisko stóp i mogą być przenoszone na basenach czy siłowniach.
Brodawki płaskie to kolejny typ zmian skórnych wywoływanych przez HPV. Zazwyczaj mają one gładką powierzchnię i są lekko uniesione ponad skórę, przybierając płaski, zaokrąglony kształt. Najczęściej pojawiają się na twarzy, szyi, dłoniach i nadgarstkach. Są one zazwyczaj mniejsze od brodawek zwykłych i często występują w większych skupiskach. Ich powstawanie jest związane ze specyficznymi typami wirusa HPV, które mogą być przenoszone przez bezpośredni kontakt lub poprzez dotykanie zakażonych miejsc, a następnie innych części ciała.
Istnieją również inne, rzadsze rodzaje brodawek, takie jak brodawki nitkowate, które mają charakterystyczny, cienki i wydłużony kształt, najczęściej pojawiające się w okolicy ust, nosa i oczu, oraz brodawki okołopaznokciowe, które rozwijają się wokół paznokci u rąk i stóp, mogąc powodować ból i stan zapalny. Każdy z tych typów jest wywoływany przez wirus HPV, ale sposób jego oddziaływania na komórki naskórka oraz lokalizacja infekcji decydują o ostatecznym wyglądzie i charakterystyce kurzajki.
Niezależnie od typu, wszystkie kurzajki są wywoływane przez wirusa HPV i mają potencjał do rozprzestrzeniania się. Kluczowe jest zrozumienie, że ich powstawanie jest wynikiem infekcji, a nie zaniedbania higieny w sensie braku czystości. Wirus jest wszechobecny, a jego aktywacja zależy od wielu czynników, w tym od stanu układu odpornościowego i obecności mikrourazów skóry. Dlatego też, profilaktyka i świadomość mechanizmów przenoszenia są tak ważne w zapobieganiu tym powszechnym zmianom skórnym.
Wpływ czynników indywidualnych na powstawanie kurzajek
Oprócz czynników środowiskowych i bezpośredniego kontaktu z wirusem HPV, na powstawanie kurzajek wpływają również indywidualne cechy organizmu. Nie każda osoba, która ma kontakt z wirusem, rozwinie kurzajki. Kluczową rolę odgrywa tutaj indywidualna odporność immunologiczna, genetyka oraz ogólny stan zdrowia. Te czynniki decydują o tym, czy wirus zostanie skutecznie zwalczony, czy też zdoła się namnożyć i wywołać widoczne zmiany skórne.
Układ odpornościowy jest podstawowym mechanizmem obronnym przed wirusami, w tym przed HPV. Siła i skuteczność reakcji immunologicznej jest różna u poszczególnych osób. Niektórzy ludzie mają naturalnie silniejszy system odpornościowy, który jest w stanie szybko rozpoznać i zneutralizować wirusa, zanim ten zdąży zainfekować komórki w sposób trwały. U innych, ze względu na różne przyczyny, odporność może być osłabiona, co czyni ich bardziej podatnymi na rozwój kurzajek. Dotyczy to zwłaszcza osób cierpiących na choroby przewlekłe, przyjmujących leki immunosupresyjne, lub tych, którzy doświadczają chronicznego stresu.
Czynniki genetyczne również mogą odgrywać rolę w predyspozycji do powstawania kurzajek. Choć nie ma jednego genu odpowiedzialnego za podatność na HPV, pewne warianty genetyczne mogą wpływać na sposób, w jaki układ odpornościowy reaguje na infekcję. Niektóre osoby mogą być genetycznie uwarunkowane do wytwarzania silniejszej odpowiedzi komórkowej przeciwko wirusom, podczas gdy inne mogą mieć predyspozycje do wolniejszego usuwania zainfekowanych komórek. Wpływ genów może również dotyczyć szybkości regeneracji naskórka i jego podatności na uszkodzenia.
Stan skóry danej osoby jest kolejnym istotnym czynnikiem. Osoby, których skóra jest naturalnie sucha, skłonna do pękania, lub które cierpią na schorzenia dermatologiczne takie jak egzema czy łuszczyca, mają osłabioną barierę ochronną. Mikrourazy i uszkodzenia naskórka, które są częstsze w takich przypadkach, stanowią idealne „wejście” dla wirusa HPV. Nawet drobne skaleczenia, otarcia czy zadrapania mogą ułatwić wirusowi zainfekowanie komórek, prowadząc do rozwoju kurzajek, szczególnie w miejscach narażonych na tarcie i ucisk, jak dłonie czy stopy.
Wiek również ma znaczenie. Układ odpornościowy dzieci jest jeszcze w fazie rozwoju, co może czynić je bardziej podatnymi na zakażenia wirusowe, w tym HPV. Z drugiej strony, układ odpornościowy osób starszych może być naturalnie osłabiony, co również zwiększa ryzyko pojawienia się kurzajek. Ważne jest, aby pamiętać, że kurzajki nie są oznaką złej higieny, ale infekcji wirusowej, na którą podatność jest zróżnicowana i zależy od wielu indywidualnych czynników, które współpracują ze sobą w procesie powstawania zmian skórnych.
